EKOLOGIÝA MESELELERINI ÇÖZMEKDE TÄZE BAŞLANGYÇLAR
39 “Garaşsyz, baky Bitarap Türk-menistan–bedew batly at-myradyňmekany”ýyly türkmen halky üçinabadançylygyň, bagtyýarlygyň,agzybirligiň ýyly bolmak bilen,ýurdumyzyň sazlaşykly ösüşiniňguwandyryjy tapgyryna öwürýän mö-hüm wakalara, şanly senelere beslen-ýär. Häzirki wagtda TürkmenistanyňPrezidenti Gahryman SerdarBerdimuhamedowyň parasatly öň-dengörüjilikli baştutanlygynda Wa-tanymyzyň uzak geljegini nazarlaýan tutumly işler durmuşa geçirilýär. Biziňýurdumyz hemişelik BitaraplygyBirleşen Milletler Guramasy (BMG)tarapyndan ykrar edilen döwlet bolmakbilen, parahatçylygyň, durnuklylygyň,özara düşünişmegiň işjeň tarapdary hökmünde halkara giňişliginde möhümorny eýeleýär. Prezidentimiziň Amerikanyň BirleşenŞtatlaryna amala aşyran saparynyňüstünlikli geçmegi, Birleşen MilletlerGuramasynyň döredilmeginiň 80 ýyllygymynasybetli Baş Assambleýanyň ýokary derejeli umumy mejlisinde edençykyşy sebitde we halkara giňişligindedost-doganlyk gatnaşyklarynyösdürmek, parahatçylygy, ynanyş-magy pugtalandyrmak, durnuklyösüşi üpjün etmek ugrunda öňesürýän başlangyçlarynyň barharowaçlanýandygynyň nobatdakysubutnamasydyr. Durnukly ösüş, ekologiýa how-psuzlygy, howanyň üýtgemegi häzirkiwagtda Türkmenistanyň ileri tutýanstrategiýa ugurlarynyň sanawyna girýär.Şu nukdaýnazardan, abraýly guramanyňbelent münberinden dünýäniň ünsmerkezinde durýan ekologiýa meseleleribabatda täze başlangyçlary öňe sürdi.Hormatly Prezidentimiziň belleýşi ýaly,Türkmenistan Merkezi Aziýa ýurtlaryüçin çölleşmä garşy göreşmek boýunça sebit merkezini döretmek başlangyjynyöňe sürýär. Şeýle merkeziň döredilmegisebit mümkinçiliklerini birleşdirmäge,daşky gurşawy goramak ulgamyndahyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga ýardamberer, Durnukly ösüş maksatlarynygazanmaga, hususan-da, howanyňüýtgemegine garşy göreşmek, guryýeriň ekoulgamlaryny gorap saklamakişine saldamly goşant goşar diýiphasaplaýarys. Häzirki wagtda çölleşmedünýä derejesinde ekologiýa we durmuş-ykdysady meseleleriň biri bolup,BMG-niň Çölleşmäge garşy göreşmekboýunça Konwensiýasy tarapyndangurak, ýarym gurak we çygly zolaklardabirnäçe täsirleri, howanyň üýtgemeginiňwe adamyň alyp barýan işleriniň täsirinetijesinde ýerleriň zaýalanmagy diýlipkesgitlenendir.
BMG-niň Daşky gurşaw mak-satnamasynyň berýän bahasyna görä,dünýäniň gurak sebitleriniň meýdanynyň69 göterimi çölleşme hadysasynasezewar bolupdyr. Merkezi Aziýa sebitibolsa, özüniň medeni we taryhy ösüşiniňumumylygy bilen häsiýetlendirilýärhem-de çölleşmegiň düýpli serhetüstimeseleleri bolan gurak we ýarym gurakzolagy emele getirýär. Bu sebit howanyňüýtgemeginiň täsirlerine has gowşaksebitleriň sanyna girýär. TürkmenistanBMG-niň Çölleşmäge garşy göreşmekboýunça Konwensiýasynyň tarapdary-dyr we onuň durmuşa geçirilmegiboýunça üstüne alan borçnamalarynyýerine ýetirýär. KonwensiýanyňDüzgünnamasyna laýyklykda Çöl-leşmäge garşy göreşmek boýunçahereketleriniň milli maksatnamalarytaýýarlanyldy. Şeýle hem, MerkeziAziýa ýurtlarynyň çölleşmäge garşygöreş boýunça hereketleriň sebitleýinmaksatnamasy taýýarlanyldy we kabuledildi. Çölleşme hadysasynyň wegurakçylygyň serhetüsti meselelerdigisebäpli, olaryň garşysyna göreşmek üçinbilelikdäki hereketler örän möhümdir.Beýleki halkara konwensiýalar wedegişli ýuridik şertnamalar, şeýle-deçölleşmäge we gurakçylyga garşy göreşbilen bagly sebitleýin we ählumumymaksatnamalar bilen özarabaglany-şyküpjün edilmelidir. Şunuň bilenbaglylykda, çölleşme hadysalarynyňsebitde ýerleriň zaýalanmagyna weçölleşmä garşy göreş boýunça hereketle-ri utgaşdyrmak maksady bilen hem-de çölekoulgamlaryny dikeltmegiň hem gorapsaklamagyň wajyp meseledigini gözöňünde tutup, Türkmenistan “MerkeziAziýa we onuň bilen goňşy döwletlerüçin çölleşmäge garşy göreşmek boýunça sebit merkezini” döretmegiteklip edýär. Şeýle merkeziň döredilmegisebit mümkinçiliklerini birleşdirmäge,daşky gurşawy goramak ulgamyndahyzmatdaşlygy pugtalandyrmagaýardam eder. Hormatly PrezidentimizBMG-niň Baş Assambleýasynyň80-ýyllygysessiýasynda ekologiýameseleleri boýunça öňe sürülenanyk teklipleriň bolmagy türkmenalymlarynyň we hünärmenleriniňýurdumyzyň tebigy baýlyklarynygorap saklamak boýunça işleri geljekdeüstünlikli geçirilmegine gönükdirýär.
Jemal Aýhanowa,
“BereketliGaragum” döwlet tebigy goraghanasy
